Yoldan Çıkmış Hayatlara Yoldan Çıkan Oyun(İBBŞT)

 Beni tanıyanlar bilir: Ben bir oyun seyredeceksem önceden teksti okurum. Bu oyunu okumadım. YouTube’da birden fazla videosu var. Birine baktınızmı ne olduğunu anlıyorsunuz. Ben pek çoğuna azar azar ve atlayarak baktım. Oyun hakkında fikrim oldu. Aslına bakarsanız o videolardan birini bile tamamen izleyemedim. Oyun bana göre değildi. Tekstte okunacak bir şey de yoktu. Amatör bir tiyatro topluluğu bir cinayet oyunu sahnelemektedir. Oyun başlar başlamaz talihsizlikler yanlış giden olaylar karşısında oyuncular doğaçlama yaparak oyunu kurtarmaya çalışır ama ellerine yüzlerine bulaştırır, sakarlıklar yanlışlıklar birbirini kovalar oyun yoldan çıkar. ‘Fiziksel komedi ile absurd harmanlanır.’(Oyun dergisinden)

Bu noktada duralım. Amatör tiyatro yapan biri olarak oyunun amatörlerin beceriksizliğine bağlanmasını sevmedim. İnanın bana amatörlerden çok iyi oyunlar seyrettim. Bizim yaptığımız amatör tiyatro pek çok profesyonel tiyatroya tiyatro öğretir. Oyuna ‘absurd’ etiketinin yapıştırılması bana bir kaçış gibi geldi. Mantıksız akla uygun olmayan şeyin savunması ‘saçma’ kelimesi ile yapılır. Bu oyunda da ‘absurd’, mizahın bir savunması olmuş. Absurd’ün çok güzel örnekleri var tiyatroda. (Beckett’i Ionesco’yu düşünün) Oyun fiziksel komediye dayanıyor. Sirklerde palyaçolar yapar. Onun için oyun bana sirk gösterisi gibi geldi.

 Oyun gıdıklasa bile beni güldüremezdi güldürmedi de. Oyun sırasında eşimle birbirimize baktık ara sıra neye geldik bitse de gitsek dercesine. Ama seyirciler çok beğenmiş. İlk oynanışında 3 sezon kapalı gişe olmuş. Şimdi de biletleri hemen tükeniyor.  Seyirciyi anlamak için seyredeyim istedim. Bizimkiler ne yapmış merak ettim doğrusu. Gerçekten de salonda koltuğumun yanına düşen hanım oyunu ikinci defa seyretmeye gelmişti. Yanındakilerle konuşmasına kulak verdim.  Oyunu çok sevmiş. Bir daha bile gelirmiş. Yâni üçüncü defa seyredebilecek. Oyun boyunca onun kahkahalarını duydum. Evet gene gelecek sanırım. Yâni dostlar, seyirci oyunu çok seviyor. Siz bana bakmayın.

Oyunu üç arkadaş yazmış. Oyunun West End’de(Londra) çıkış tarihi 2012. Üçlünün ilk oyunu. Çok da ödül kazanmışlar. Sanırım o hızla Yoldan Çıkan Peter Pan’ı yazmışlar. O da çok beğenilmiş. BBC için filme alınmış yılbaşı gecesi BBC’de yayınlanmış. 2017’de tekrar davet edilmişler. Ne için biliyor musunuz? Kaos yaratmak için. (Oyun dergisinden) Yoldan Çıkan Bir Noel Şarkısı BBC’de yayınlanmış. Herhalde kendilerini  durduramamışlar   Bir Banka Soygunu Komedisi yazmışlar. Oyun ödül adaylığı kazanmış. İngilizlere de şaşırdım.

Orada olur da bizde olmaz mı? Londra tiyatro piyasası Mehmet Ergen’den sorulur. Oyunu çevirmiş ve bizim tiyatro âlemimize sokmuş.

Oyun sıcağı sıcağına 2015-2016 sezonunda Afife Ödülleri’nde  o yıl ilk defa konulan En İyi Komedi dalında verilen  Haldun Dormen Özel Ödülü’nü almış. 2017’de üçüncü sezonu yaşamış. 2018’de Mehmet Ergen’in  Talimhane  Tiyatrosu’nda 12 defa oynanmış. 2022-23 sezonunda Kocaeli Şehir Tiyatroları sahnelemiş oyunu. Yıl 2025 oyun gene sahnede. Bilet bulabilirseniz şanslı sayılırsınız. Bazı oyunlar da  şanslıdırJ))

Oyunun yönetmeni Lerzan Pamir. Pamir 2010 yılında Mehmet Ergen’in Talimhane Tiyatrosu’nda yönetmen olarak başlamış. Mehmet Ergen’in çevirdiği ve 3 sezon oynanan Yoldan Çıkan Oyun’un yönetmeni Lerzan Pamir. Pamir Londralı kafadarların yazdığı Mehmet Ergen tarafından çevrilen ve BKM’de sahnelenen Bir Banka Soygunu Komedisi’nin de yönetmeni. Mehmet Ergen ve Lerzan Pamir iş birliği İstanbul Büyük Şehir Belediyesi Tiyatrosu’nda da devam ediyor.

YouTube’daki videolara bakarsanız farklı yapımlarda dekorun aynı/benzer olduğunu görürsünüz. Bu alışılmadık bir durum değil. Yıllar önce Evita müzikali bizde oynandığında özgün oyunun  sahibi ve yapımcısı rejiye bağlı kalınmasını istemiş demişlerdi. Yâni bazı oyunlar rejisi ve mizanseni ile birlikte gelir, yayılır. Bu bazen oyundan da kaynaklanır. Başka türlüsünü yapamazsınız. Bazen reji çalınır. Bu kez reji çalınmamış tekst zorlamış. Yıllar önce Fikret Otyam ile yaptığımız sohbet aklıma  geldi. Bir gün bir kadın sergiyi gezerken Otyam’a gelmiş ve ondan bir resim istemiş. İçinde at olsun, kara gözlü bir kadın olsun, her ikisinin de başında boynunda süsler nazar boncukları olsun fonda kar olsun diye Otyam’a yapmasını istediği resmi tarif etmiş. Otyam kadına ben böyle tarifle resim yapmam elimden ne çıkar onu da bilmem. Çıkana bakarsın beğenirsen alırsın demiş. Ben  böyle tarifeli ve aynen tekrar eden rejileri sevmem. Kızım yönetmen olsa ona tavsiye etmem. Zira yönettim denilen oyun tarifle çizilen resme benzer sanat değil zanaat olur ve kişinin yaratıcılığını körleştirir  gelişmesini önler. Hele oyunu yeniden sahnelemek ise ezber tekrarı gibi gelir ki yapılmasından hoşlanmam. (Bizde aynı oyunu defalarca tekrarlayan ‘duayen’ yönetmenler var.) Ezberlediğimiz şiir bile her okuyuşumuzda farklıdır. Şimdi ben yönetmenin nesini eleştireyim!

Oyuncular kendilerini vererek oynuyor. İyi de oynuyorlar. Başta Tarık Köksal olmak üzere koydukları  fiziksel efora hayran kaldım. Ama aynı zamanda üzüldüm de. Oyun bana sirki hatırlattı. İçini de boş buldum.

Bir söz de İBBŞT yönetimine: 2015’den beri hayatımızı işgal eden  yerinde ağır  bence bizim için ‘boş’ olan bir oyunu neden seçersiniz? Seyirci sever salon dolar yeterli bir açıklama olur mu? Ben bunu kendime hakaret sayarım. Sevgilerimle.

Melih Anık     

Oyunun Kadrosu

Yazan: Henry LEWİS, Jonathan SAYER, Henry SHİELDS

Çeviren: Mehmet ERGEN

Yöneten: Lerzan PAMİR

Dekor Tasarımı: Behlüldane TOR

Kostüm Tasarımı: Ahsen Nur YAMAN

Işık Tasarımı: Mustafa TÜRKOĞLU

Efekt Tasarımı: Metin KÜÇÜKYILMAZ

Hareket Düzeni: Yasemin GEZGİN YAVUZCAN

Suflör: Özer KÖSE

Yardımcı Yönetmen: Onur DEMİRCAN

Yönetmen Yardımcıları: Gülsün ODABAŞ, Kamer KARABEKTAŞ, Osman KABA

Oyuncular:

Berfu Doğan

Hasip Tuz

Hüseyin Tuncel

Onur Demircan

Selen Nur Sarıyer

Serdar Orçin

Tarık Köksal

Volkan Öztürk

 

Oyun tanıtımı:

Bol ödüllü komedi oyunu Yoldan Çıkan Oyun, tiyatro sahnesinde yaşanabilecek en büyük aksilikleri, bol kahkaha ve sürprizlerle seyirciye sunuyor! Amatör bir tiyatro topluluğu, büyük bir hevesle klasik bir cinayet oyununu sahnelemeye hazırlanır. Ancak daha perde açıldığı anda yanlış giden olaylar zinciri durdurulamaz hale gelir. Dekor çöker, aksesuarlar kaybolur, oyuncular repliklerini unutunca doğaçlamaya başlar… Ama ne olursa olsun, oyun devam etmelidir!

Londra’dan Broadway’e uzanan bu muhteşem yapım, fiziksel komediyle absürd mizahı ustalıkla harmanlıyor. Tiyatro sanatıyla ilgili tüm klişeleri ters yüz eden Yoldan Çıkan Oyun, seyirciyi kahkahaya boğmaya hazırlanıyor. Yoldan Çıkan Oyun'da, her şeyin ters gitmesinden dolayı çok memnun olacaksınız. (Oyun dergisinden)