Bir Bulvar Komedisi: Kendime Kıyamam (Eskişehir BB Şehir Tiyatrosu)

Bulvar Komedisi eskiden daha çok kullanılırdı. Sonraları fars, vodvil, sitkom gibi isimlendirilen aslında aynı türün çeşitleri ile hayatımıza girdi. Hepsinin ortak tarafı seyirciyi eğlendirmektir. Fiziksel mizah, saçmalık, olasılık dışı işler, yanlış anlaşılmalar, hızlı tempo bu tür oyunların özellikleridir. Siyasi, toplumsal hicivden kaçınılır. Amaç seyirciye iyi vakit geçirtmektir. Soap opera da bu türün operadaki karşılığıdır. Yâni sabun köpüğü gibi  etkisi kısa sürer. Patlar ve unutulur. Ülkemizde  televizyon ekranlarında skeçlerden oluşan ‘bir demet tiyatro’ ile başlayan bir furya çıktı. Hatta bazısı hem de üniversite gençliği tarafından ‘en iyi tiyatro’ ödülü ile ödüllendirildi.  Halk televizyonda gördüğünü tiyatro sandı. Bu uygulamalar  kötü etki yaptı,  tiyatro hakkında kötü izlenim bırakıyor. Bu  türün tiyatro sahnesinde canlı oynanan versiyonunun  iyi tarafı seyirciyi tiyatroya, bir tiyatro salonuna girip tiyatro seyretmeye alıştırmasıdır. Her tiyatro topluluğu bu tür oyunları seçer. Zira halk bu oyunları sever. Gişe gelirini arttırmak gerekir. Ödenekli tiyatrolarda ise bu tür  yöneticiyi kapalı gişe ve doluluk oranı ile övündürtür. Burada hassas bir  nokta var: Bazı sahnelemeler işin suyunu çıkarır bazıları ise tiyatro kuralları içinde oynanır.  Bu türün yönetmenliği ve  oyunculuğu da farklıdır. İşte Eskişehir BB Şehir Tiyatrosu’nda sahnelenen Kendime Kıyamam türün tiyatro kuralları içinde oynanan başarılı bir örneğidir..   

Kısaca  Kendime Kıyamam evlilik karşıtı bir nikâh memurunun yaptığı işle çelişkisinden kaynaklanan  yanlışlıkların doğurduğu ilişkilerin komedisi. Memurun yaptığı işle yüzleşmesi yâni.

Yazar Curth Flatow tekstin başında  uyarılar yapmış.

Dekor hızlı değişmeli

Döner sahne olsa iyidir.

‘En güzeli mi en hızlıyı mı seçmeniz gerekiyor? En güzel olan en hızlıyı seçin.’

Bir not da replikler ile ilgili:

 “Berlin’deki oyunda baş rolü oynamış oyuncu  kısa boylu idi. Sizin oyuncunuz uzun boylu ise birinci sahnenin sonundaki ‘… sendeki kısa bacaklarla…’yı çıkarın. ‘…sendeki bu uzun kollarla…’ veya ‘ ….sende bu maymun kolları varken….’ gibi değiştirebilirsiniz.”  

Oyunda seri kostüm değişiklikleri var. Ama yazar o konuda da çok hassas:  ‘Oyunu ona göre kurdum’ demiş. Onuncu sahnede ‘pantolon içine pijama giyse iyi olur’ demiş. On ikinci sahnede izdivaç teklif ederken ‘sırtında bir yağmurluk olduğundan sadece yağmurluğu pantolonu ayakkabıları ve çorabı çıkartarak seyircinin şaşkınlığı içinde yatakta  olmalı’ demiş. Yazarın tiyatro sahibine de bir notu var: Böyle masraflı bir oyun yazdığı için özür diliyor ve bir dahaki sefere tek dekorlu bir oyun yazma sözü veriyor.  Ve son not: ‘Lütfen hızlı olun. Seyirci karanlıkta yerini aramaktan kaçınmaz ama yerine oturduktan sonra karanlıkta kalmak istemez.’

 

Çok titiz ve vesveseli bir yazar ile karşı karşıyız. Bunları bir yönetmen kendisi bulabilir. Yazar hangi yönetmenleri hayal etmiş acaba? Yazarın oyunu yazdığı yıl kaç yaşında olduğunu merak ettim. Ben bu kadar yönetmene karışan, akıl veren  bir yazar okumadım daha önce. Yönetmen ne yapacağını bilmez mi! Curth Flatow 1920-2011 yılları arasında yaşamış bir yazar. Daha çok senaryolar yazmış. !966  yılında yazdığı oyun 1979-80  yılında Kent Oyuncuları tarafından Bodrumdaki Pencere adıyla oynanmış. Kenter’ler yazarı ve oyunu keşfetmiş ve Türk Tiyatrosu repertuarına sokmuş.  Kendime Kıyamam (Der Mann der sich nicht trout) 1973 tarihli.  Oyun Almanya’da film yapılmış(1976). Ülkemizde 2005-06’da  Ankara Devlet Tiyatrosu, 2018 de Sivas Devlet Tiyatrosu oynamış. Oyunun ismi Kendime Kıyamam bence çok doğru bir seçim. Özgün anlamı korkan adam cesaret edemeyen adam olarak çevrilebilecek bir oyuna Kendime Kıyamam ismini vermek çok yerinde. İşi nikah ‘kıymak’ olan  bir nikah memurunun kendine nikah kıymaya cesaret edememesi fikrinden  yola çıkarak ‘kıyamam’ın ikili anlamını kullanmak çok akıllıca.  Çevirmen Hale Kuntay’ı saygıyla anıyorum..

 

Yönetmen Murat Aksu ki bu oyunda daha önce nikah memurunu oynamış ne yaptığını biliyor . Sahneye döner bir platform yapmış. Bu şeklide yazarın istediği hız sağlanmış . Tipler abartılarak oyuna karikatür havası verilmiş. Oyuncuların oyunun başarısında katkıları çok büyük. Oyunculukta üslub birliğini yakalamışlar. Oyunu elbirliği ile taşıyorlar. Her biri kendi rolünü çok iyi çalışmış ve çok iyi karakterler ‘çıkarmış’  Abartılı roller oyuna çok yakışmış. Bu arada seçilmiş müzikler de oyun temposuna çok hizmet ediyor. Kostüm özenli. Işık sadece aydınlatma değil işlevsel. Yukarıda dediğim gibi tiyatro bilen yönetmen ve oyuncular türün ve oyunun hakkını vermiş. Ortaya seyretmesi çok keyifli bir oyun çıkmış.  

Tüm oyuncular çok iyi oynuyor . Eminim ki her seyircinin zihninde bir rol kalacak. Benim zihnimde hepsi var ama ilk aklıma gelen  hemşireyi oynayan Emel Alnady. Hani derler ya küçük rol yoktur diye. Emel Alnady bunu ispatladı.   

 

Bu tür oyunlar farklı yeni bir şey yapmaya imkan tanımaz. Önemli olan tekstin hakkını vermektir. Oyuna ait başka oyunlardan videolar sosyal medyada var. Oyun onlardan geri kalmamış.  Seyretmesi neşeli bir oyun yapılmış. Yazımı bir soru ile bitireyim:Bu oyun uyarlanamaz mıydı? Bence uyarlanırdı. Seyirciniz bol olsun.

Melih Anık

 

Yönetime not: Lütfen fuayede ve oyun kitabında isimlerinin yanına  oyuncuların oynadıkları rolleri de yazın. Ayrıca oyuncuların oyundaki rolleri ile fotoğraflarını paylaşın. Seyirci fuayedeki panonun önünde bulmaca çözmesin..

 

Oyunun Künyesi:

Yazan: Curth FLATOW
Çeviren: Hale KUNTAY(Küntay değil)
Rejisör: Murat ATAK
Yönetmen Yardımcısı: Tolga TÜMER, Ecren Can SERİM
Kostüm Tasarım: Tülay KALE
Işık Tasarım: Soner ERDOĞMUŞ

Realizatörler: Nejdet Metin, Filiz Çankaya Uzun, EkaterinaAleksdrownaDunaeva

Sahne Amiri: Berna Kafkas

Afiş Broşür Tasarım : İlkay AzizleroğluÖncü,Necla Yıldırım

Fotoğraf Rahime Emekçi

Ses Kumanda Enes Turhan

Işık Kumanda Anıl Elma

Dekor Yapım: Yener Özolak, Ercan Akbayır, Gazi Güngör

Giydirici Terziler: Gülnur Gece, Gülcan Demiral, Aysun Altaş

Sahne Makinistleri: Sinan Yeşil, Tarkan Genç, Ali Doğru, Erkan Emir

 

OYUNCULAR

Korel CEZAYİRLİ
Çiğdem ALTUĞ
Başak Boran OKSAL
Serkan SEZGİN
Sinan AKTEZCAN
İsa Can DİNÇ
Birsu METİN
Emel ALNADY
Onur BİRGİ
Yağmur Sena KAYAR